Vestingstad Heusden

Heusden is een vestingstadje aan de Bergsche Maas dat er in 1950 verwaarloosd en half kapot bij lag, en dat in de decennia daarna vrijwel volledig is gerestaureerd en op onderdelen herbouwd naar zeventiende-eeuwse tekeningen. Dat laatste moet je weten, want het verklaart de rare gewaarwording die je hier krijgt: alles klopt, alle gevels staan recht, alle voegen zijn heel. Het is bijna te netjes voor iets van vierhonderd jaar oud.

Toch werkt het. De vesting is klein genoeg om in een uur rond te lopen en groot genoeg om je niet meteen te vervelen. De haven met platbodems ligt midden in het stadje, er staan drie standerdmolens op de wallen, en op de bastions liggen kanonnen naar het water te wijzen.

Begin met de wallen. Vrijwel iedereen begint in de winkelstraatjes en loopt de vestingwal pas op als de kinderen alweer moe zijn, maar juist andersom werkt beter: vanaf de wal zie je hoe de stervorm in elkaar zit, waar de grachten liggen en waarom die straten lopen zoals ze lopen. Daarna herken je beneden wat je van boven hebt gezien. Het rondje is ongeveer twee kilometer en grotendeels grasachtig.

De horeca aan de haven is prima maar toeristisch geprijsd; een terras iets verder de vesting in is rustiger en goedkoper. Op zomerse zondagen is het in de haven schouder aan schouder, terwijl je op de wallen dan nog gewoon alleen loopt.

Praktisch: parkeer buiten de poort, want in de vesting zelf is nauwelijks plek en de straten zijn smal. Kinderkopjes overal, dus met een kinderwagen of rolstoel is het hobbelen; de wallen zelf zijn onverhard. In het vaarseizoen liggen er rondvaartboten en varen er veerpontjes over de Maas, wat een leuk fietsrondje richting de Bommelerwaard oplevert.